SEO thời AI Overviews: website doanh nghiệp cần làm gì?

Vài năm trước, trang kết quả Google gần như chỉ có mười đường liên kết màu xanh. Ngày nay, với nhiều câu hỏi, thứ đầu tiên người dùng nhìn thấy là một đoạn trả lời do AI tổng hợp, kèm vài liên kết nguồn nhỏ bên cạnh. Không ít chủ doanh nghiệp lo lắng: nếu Google tự trả lời luôn thì ai còn bấm vào website của mình nữa, và liệu làm SEO có còn ý nghĩa?

Câu trả lời ngắn là SEO vẫn có ý nghĩa, nhưng cách đặt trọng tâm cần thay đổi. Bài viết này giải thích AI Overviews và AI Mode hoạt động thế nào, Google khuyến nghị gì cho người làm website, loại truy vấn nào bị ảnh hưởng nhiều nhất, và những điều chỉnh thực tế mà doanh nghiệp nên làm.

AI Overviews và AI Mode là gì?

AI Overviews là phần tóm tắt do AI tạo ra, xuất hiện ở đầu trang kết quả cho một số truy vấn mà Google cho rằng một bản tổng hợp sẽ hữu ích. Phần tóm tắt này đi kèm liên kết tới các trang web đã được dùng làm nguồn, để người dùng có thể đọc sâu hơn.

AI Mode là một chế độ tìm kiếm riêng, cho phép người dùng đặt câu hỏi dài, phức tạp và hỏi tiếp nối như đang trò chuyện. Ví dụ người dùng có thể hỏi "nên chọn sàn gỗ hay sàn nhựa cho căn hộ có con nhỏ và nuôi chó", rồi hỏi tiếp "loại nào dễ vệ sinh hơn", và hệ thống trả lời dựa trên ngữ cảnh của cả cuộc hội thoại.

Điểm chung quan trọng của cả hai là chúng lấy thông tin từ các trang web đã được Google lập chỉ mục. AI không tự nghĩ ra kiến thức, nó tổng hợp từ những gì đã có trên web. Điều này có nghĩa là website của bạn vẫn là nguồn nguyên liệu, và câu hỏi đặt ra là làm sao để trở thành nguồn được chọn.

Google khuyến nghị gì cho người làm website?

Trong tài liệu chính thức về các tính năng AI trên Google Tìm kiếm, Google nói rõ rằng các phương pháp SEO tốt vẫn hoàn toàn phù hợp. Không có yêu cầu bổ sung nào để xuất hiện trong AI Overviews hay AI Mode, cũng không cần tối ưu đặc biệt nào khác. Một trang đủ điều kiện được dùng làm nguồn khi nó đã được lập chỉ mục và đủ điều kiện hiển thị đoạn trích trong kết quả tìm kiếm thông thường.

Nói cách khác, những việc cơ bản như cho phép Googlebot thu thập dữ liệu, có nội dung dạng văn bản rõ ràng, liên kết nội bộ tốt, trải nghiệm trang ổn định, dữ liệu có cấu trúc khớp với nội dung hiển thị, vẫn là nền tảng. Không có lối tắt nào dành riêng cho AI.

Google cũng cho phép quản trị viên kiểm soát phần nội dung được dùng làm đoạn trích bằng các chỉ thị như nosnippet, max-snippet hoặc thuộc tính data-nosnippet trên từng đoạn. Các chỉ thị này áp dụng cho cả tính năng AI. Tuy nhiên, dùng chúng đồng nghĩa với việc trang của bạn cũng hiển thị hạn chế hơn trên kết quả thông thường, nên chỉ nên dùng khi có lý do rõ ràng, ví dụ nội dung trả phí hoặc thông tin nhạy cảm.

Một số đơn vị quảng cáo dịch vụ "tối ưu cho AI" bằng tệp hay thẻ đặc biệt và cam kết đưa doanh nghiệp vào câu trả lời của AI. Theo tài liệu của Google, không cần tệp hay đánh dấu riêng nào để xuất hiện trong AI Overviews. Hãy thận trọng với những lời hứa kiểu này.

Loại truy vấn nào bị ảnh hưởng nhiều nhất?

Không phải mọi truy vấn đều bị tác động như nhau. Hiểu được sự khác biệt này giúp doanh nghiệp đặt nguồn lực đúng chỗ thay vì hoảng hốt chung chung.

Câu hỏi định nghĩa và tra cứu nhanh

Những câu như "SEO là gì", "1 inch bằng bao nhiêu cm", "chành xe là gì" thường có câu trả lời ngắn gọn. Người dùng đọc phần tóm tắt là đủ và không cần bấm tiếp. Đây là nhóm chịu ảnh hưởng rõ nhất. Nhiều nghiên cứu độc lập đã ghi nhận tỷ lệ nhấp vào kết quả tự nhiên giảm khi có phần tóm tắt AI xuất hiện.

Hướng dẫn thực hiện

Những câu như "cách vệ sinh máy lạnh tại nhà" bị ảnh hưởng ở mức trung bình. Phần tóm tắt có thể liệt kê các bước chính, nhưng người cần làm thật thường muốn xem ảnh, video, lưu ý chi tiết, và vẫn bấm vào trang có hướng dẫn tốt nhất.

So sánh và đánh giá

Những câu như "nên mua máy giặt LG hay Samsung" là nơi AI tổng hợp khá tốt các quan điểm chung, nhưng người dùng cẩn thận vẫn muốn đọc đánh giá từ người đã dùng thật. Đây là nhóm mà nội dung có trải nghiệm thật tạo ra khác biệt lớn.

Truy vấn có ý định giao dịch

Những câu như "báo giá thi công nội thất quận 7", "phòng khám nha khoa gần đây", "mua máy lọc nước Karofi chính hãng" bị ảnh hưởng ít nhất. Người tìm đang muốn hành động: xem dự án thực tế, so sánh bảng giá, gọi điện, đặt lịch. Không bản tóm tắt nào thay được việc đó. Với đa số doanh nghiệp, đây mới là nhóm truy vấn mang lại doanh thu.

Được trích dẫn cũng là một dạng hiển thị

Một thay đổi trong tư duy mà chúng tôi khuyên khách hàng: đừng chỉ đo thành công bằng lượt nhấp. Khi thương hiệu của bạn xuất hiện trong phần liên kết nguồn của AI Overviews, hàng nghìn người nhìn thấy tên bạn gắn với một câu trả lời đáng tin, kể cả khi không phải ai cũng bấm vào.

Điều này giống như được một tờ báo uy tín trích dẫn ý kiến. Không phải độc giả nào cũng tìm đến bạn ngay, nhưng lần sau khi họ cần dịch vụ, cái tên đó đã quen thuộc. Những người bấm vào từ phần trích dẫn thường cũng là những người có nhu cầu tìm hiểu sâu hơn, và theo quan sát của chúng tôi, chất lượng của nhóm truy cập này khá tốt.

Website doanh nghiệp nên điều chỉnh gì?

Ưu tiên nội dung gắn với nhu cầu mua

Nếu nguồn lực có hạn, hãy dồn vào những trang phục vụ người đang sẵn sàng giao dịch: trang dịch vụ với thông tin cụ thể, bảng giá rõ ràng, trang dự án có hình ảnh thật, trang so sánh giúp khách chọn đúng sản phẩm. Những bài viết định nghĩa chung chung kiểu "X là gì" vẫn có giá trị trong việc xây dựng chiều sâu chủ đề, nhưng không nên là trọng tâm nếu mục tiêu là doanh thu.

Đưa thông tin độc quyền vào nội dung

AI tổng hợp rất giỏi những gì đã phổ biến trên mạng. Thứ nó không tự tạo ra được là thông tin chỉ bạn mới có: số liệu từ hoạt động kinh doanh, kinh nghiệm xử lý tình huống thực tế, quy trình riêng, hình ảnh tại công trình. Một công ty chống thấm có thể chia sẻ "trong các công trình chúng tôi xử lý, lỗi phổ biến nhất nằm ở vị trí chân tường tiếp giáp sàn" kèm ảnh minh họa. Đó là loại thông tin có lý do để được trích dẫn, vì không có ở nơi nào khác. Xem thêm bài E-E-A-T là gì.

Trả lời rõ ràng, có cấu trúc

Mỗi phần nội dung nên mở đầu bằng câu trả lời trực tiếp cho câu hỏi của phần đó, rồi mới đi vào giải thích. Heading nên đặt theo câu hỏi người dùng thật sự đặt ra. Dữ liệu dạng so sánh nên trình bày bằng bảng. Cách viết này vừa thân thiện với người đọc lướt, vừa giúp các hệ thống của Google dễ hiểu và trích xuất thông tin.

Củng cố thực thể thương hiệu

Thực thể là cách Google hiểu một đối tượng cụ thể trong thế giới thật, như một công ty, một người, một sản phẩm. Để Google hiểu rõ doanh nghiệp của bạn là ai, làm gì, ở đâu, hãy đảm bảo thông tin nhất quán trên website, Google Business Profile, trang mạng xã hội và các danh bạ uy tín. Khai báo dữ liệu có cấu trúc Organization trên website với tên pháp lý, địa chỉ, số điện thoại, mã số doanh nghiệp. Khi Google hiểu rõ bạn là ai, nó có cơ sở để tin tưởng nội dung của bạn hơn.

Đừng chạy theo nội dung sản xuất hàng loạt

Một phản ứng phổ biến là dùng chính AI để viết hàng trăm bài viết nhằm phủ mọi từ khóa có thể. Đây là hướng đi rủi ro. Chính sách về lạm dụng nội dung theo quy mô lớn của Google nhắm thẳng vào việc sản xuất hàng loạt nội dung ít giá trị nhằm thao túng thứ hạng, dù nội dung do người hay máy tạo ra. Ngoài rủi ro bị phạt, những bài viết như vậy cũng không có gì khác biệt để được AI chọn làm nguồn, vì chúng chỉ lặp lại những gì đã có.

Đo lường thế nào cho đúng?

Khi hành vi tìm kiếm thay đổi, cách đo lường cũng cần thay đổi theo. Chỉ nhìn tổng lượt truy cập có thể khiến bạn kết luận sai: lượt truy cập từ các bài viết định nghĩa giảm, nhưng số khách liên hệ có khi vẫn tăng vì các trang dịch vụ đang làm tốt hơn.

Chúng tôi khuyên theo dõi bốn nhóm số liệu. Thứ nhất là lượt hiển thị trong Google Search Console, cho biết thương hiệu xuất hiện bao nhiêu lần trên kết quả tìm kiếm. Thứ hai là lượt nhấp và tỷ lệ nhấp, tách riêng theo nhóm trang: bài viết thông tin, trang dịch vụ, trang sản phẩm. Thứ ba là số lượt tìm kiếm có chứa tên thương hiệu, một chỉ báo cho thấy mức độ nhận biết đang tăng hay giảm. Thứ tư, quan trọng nhất, là số khách để lại liên hệ, gọi điện hoặc mua hàng từ kênh tìm kiếm tự nhiên.

Những câu hỏi doanh nghiệp hay đặt ra

Có nên chặn Google dùng nội dung của mình cho AI không? Với đa số doanh nghiệp, câu trả lời là không. Các chỉ thị hạn chế đoạn trích sẽ làm giảm khả năng hiển thị trên cả kết quả thông thường, trong khi lợi ích của việc được trích dẫn thường lớn hơn phần lượt nhấp có thể mất đi. Chỉ nên cân nhắc với nội dung trả phí hoặc thông tin bạn thực sự không muốn bị tóm tắt.

Có nên viết lại toàn bộ nội dung cũ cho phù hợp với AI không? Không cần viết lại toàn bộ. Hãy bắt đầu với những trang quan trọng nhất về doanh thu, kiểm tra xem câu trả lời chính có nằm ngay phần đầu không, heading có rõ ràng không, thông tin có cập nhật không. Những sửa đổi này có lợi cho người đọc trước tiên, và vì thế cũng có lợi cho mọi hệ thống tìm kiếm.

Lượt truy cập giảm thì có phải do AI không? Không nên vội kết luận. Lượt truy cập có thể giảm vì nhiều lý do khác: một đợt cập nhật thuật toán, đối thủ cải thiện nội dung, lỗi kỹ thuật trên website, hoặc nhu cầu theo mùa. Hãy kiểm tra trong Search Console xem lượt hiển thị có giảm không. Nếu lượt hiển thị vẫn giữ nguyên mà lượt nhấp giảm ở các truy vấn dạng câu hỏi, đó mới là dấu hiệu của việc người dùng đọc câu trả lời tóm tắt mà không bấm vào.

Có cần tạo nội dung riêng cho AI Mode không? Không. AI Mode dùng cùng chỉ mục và cùng nguyên tắc với tìm kiếm thông thường. Nội dung tốt cho người đọc là nội dung tốt cho cả hai.

Doanh nghiệp nhỏ đang có lợi thế

Nghe có vẻ ngược đời, nhưng sự xuất hiện của AI trong tìm kiếm lại có lợi cho những doanh nghiệp có chuyên môn thật. Những trang tổng hợp nội dung chung chung, vốn từng chiếm nhiều vị trí đầu cho các câu hỏi thông tin, đang bị AI thay thế trực tiếp. Còn những website có kinh nghiệm thực tế, có dịch vụ cụ thể ở một khu vực cụ thể, có người thật đứng sau, lại là nguồn mà cả người dùng lẫn AI đều cần.

Một tiệm sửa máy giặt ở Gò Vấp không cần cạnh tranh với các trang tin lớn ở câu hỏi "máy giặt kêu to là bị gì". Họ cần xuất hiện khi khách ở Gò Vấp tìm "sửa máy giặt tại nhà gò vấp", và cần một trang cho thấy họ là thợ thật, có giá rõ ràng, có đánh giá thật. Không AI nào thay được việc người thợ đến tận nhà.

Nếu bạn muốn đánh giá website của mình đang đứng ở đâu trong bối cảnh mới này, hãy liên hệ để nhận buổi tư vấn miễn phí. Chúng tôi sẽ xem nhóm trang nào đang mang lại khách hàng và nên dồn nguồn lực vào đâu.

Nguồn tham khảo

Về đội ngũ biên soạn

Bài viết do đội ngũ chuyên môn của SEOWEBSITE.VN (Công ty TNHH Dịch vụ AlphaIQ) biên soạn từ kinh nghiệm triển khai SEO cho khách hàng từ năm 2016, đối chiếu với tài liệu chính thức của Google Search Central.

Cách chúng tôi viết và cập nhật nội dung